การขับเคลื่อนความรู้เพื่อพัฒนาการศึกษาในพื้นที่ระดับจังหวัด

โดย ผศ.พัชริน ดำรงกิตติกุล

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

กรกฎาคม ๒๕๕๖

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (นายจาตุรนต์ ฉายแสง)  กล่าวว่า การศึกษาไทยต้องเดินหน้าสู่การสร้าง พัฒนา และเตรียมความพร้อมคนไทยให้สอดคล้องกับสังคมในโลกศตวรรษที่ ๒๑ โดยผลจากการปฏิวัติด้านดิจิทัล และความก้าวหน้าของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ทำให้โลกทั้งโลกเชื่อมโยงและสื่อสารถึงกันได้อย่างรวดเร็ว ขณะเดียวกัน จำเป็นต้องสร้างและพัฒนาให้คนเป็นทรัพยากรมนุษย์ ที่มีความสามารถ มีทักษะ ความถนัด ความชำนาญพร้อมขับเคลื่อนและยกระดับการพัฒนาประเทศสู่การเป็นประเทศพัฒนาในระดับที่สูงขึ้น สามารถแข่งขันได้ในเวทีโลก อยู่อย่างมีศักดิ์ศรีในประชาคมอาเซียนและประชาคมโลก
        จากผลการประเมินการจัดอันดับโดย IMD พบว่า ในปี ๒๐๑๓ การศึกษาไทยอยู่ในอันดับที่ ๕๑ จาก ๖๐ ประเทศ ขณะที่ผลการประเมินการทดสอบ PISA ทั้งด้านคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ และการอ่าน ในปี ๒๐๐๙ พบว่า เด็กไทยอยู่ในอันดับที่ ๕๐ จาก ๖๕ ประเทศ ส่วนผลการจัดอันดับ ๔๐๐ มหาวิทยาลัยที่ดีที่สุดในโลก โดย Times Higher Education World Rankings ปี ๒๐๑๒-๒๐๑๓ มีมหาวิทยาลัยไทยเพียงแห่งเดียวที่ติดอยู่ในกลุ่ม๓๕๑-๔๐๐
        จึงจำเป็นต้องเร่งยกเครื่องการศึกษาไทยให้มีคุณภาพ มาตรฐานในระดับสากล และสอดคล้องกับสังคมโลกยุคใหม่   โดยมีเป้าหมาย  มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้สามารถคิด วิเคราะห์ เรียนรู้ได้ด้วยตนเอง มีคุณลักษณะที่พึงประสงค์และทักษะที่จำเป็นสำหรับ ศตวรรษที่ ๒๑ ภายในปี ๒๕๕๘

      

หนึ่งใน  ๘ นโยบาย :  เร่งรัดดำเนินงานตามนโยบายรัฐบาล และสานต่องานที่ได้ดำเนินการไว้แล้ว คือ เร่งปฏิรูปการเรียนรู้ ทั้งระบบให้สัมพันธ์เชื่อมโยงกัน เพื่อให้ผู้เรียนสามารถคิด วิเคราะห์ เรียนรู้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่อง โดยปฏิรูปให้มีการเชื่อมโยงกันทั้งหลักสูตรและการเรียนการสอนในโลกยุคใหม่ และการพัฒนาครูระบบทดสอบ การวัดและประเมินผล โดยจะเริ่มจากวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์และภาษาต่างประเทศ

ดร.สีลาภรณ์ บัวสาย รองผู้อำนวยการสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ได้กล่าวการประชุมวิชาการ  การขับเคลื่อนความรู้เพื่อการพัฒนาเด็ก และการศึกษาเชิงพื้นที่ จังหวัดลำปาง  จัดโดย สถาบันรามจิตติ  ที่ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง วันที่ ๑๑ กค. ๒๕๕๖  ว่าปัจจุบันเด็กเยาวชนเผชิญความท้าทายใหม่ๆ  มาจากกระแสโลกาภิวัฒน์  กระแสจีน  คนท้องถิ่นจึงต้องเปลี่ยนทักษะ  คนในโลกอนาคต  คือ กลุ่มคนที่สื่อสารกันได้กับ  กลุ่มที่สื่อสารไม่ได้  โดยเฉพาะภาษาอังกฤษ  ภาษาที่ใช้มากในกลุ่มอาเซียนคือภาษาบาฮาซา  เพราะมีกลุ่มมุสลิมเป็นกลุ่มใหญ่  โลกเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว  ด้วยเทคนโลยีการสื่อสารที่ก้าวหน้าอย่งรวดเร็ว  สิ่งต่างๆผ่านไอที  

ดังนั้นทักษะที่ต้องมี คือ

• ทักษะการจำแนก
• ทักษะการอยู่กับโลกที่เปลี่ยนแปลงเร็ว

การสร้างทักษะต่างๆ กระทรวงศึกษาธิการ  ทำงานตามลำพังไม่ได้  สกว.ได้ทำงานในจุดที่ครูปฏิสัมพันธ์กับเด็กนักเรียน  ในระยะเวลาอันสั้น  ดังนั้นจุดการเปลี่ยนแปลงนี้จึงสำคัญมาก  ในการสร้างเครือข่ายครูปรับการเรียนการสอน  จำนวนกว่าพันจุด  เฉพาะจังหวัดลำปางมี ประมาณ ๑๐๐ จุดโดยมีสถาบันการศึกษาเป็นหน่วยสำคัญในการจัดการการเรียนรู้  

จึงจัดการประชุมการขับเคลื่อนความรู้เพื่อการพัฒนาเด็ก และการศึกษาเชิงพื้นที่ เพื่อหาพลังคนในพื้นที่  จังหวัดลำปาง เนื่องจากจังหวัดลำปางมีกิจกรรมการวิจัยด้านการศึกษาจำนวนมาก  จากประสบการณ์ของ สกว. พบว่าการเปลี่ยนแปลงต้องอาศัย พลัง ๓ ด้าน คือ

1. พลังเครือข่าย   เหมือนเครื่องยนต์  
2. พลังความรู้ข้อมูล
3. พลังการจัดการ

การสร้างการเปลี่ยนแปลง  ต้องมีหัวหอกที่มากพอ  ประมาณร้อย ๑๐-๑๕  ขณะนี้ที่จังหวัดลำปางมีจำนวนโรงเรียนที่สร้างนวัตกรรมการเรียนรู้มากพอ  หากลำปางทำได้สำเร็จ  จังหวัดข้างเคียงก็ทำด้วย  

การจัดการศึกษาในพื้นที่ทำอย่างไร   มีองค์ประกอบ คือ

• ครู
• การประเมินเชิงพื้นที่
• เด็กด้อยโอกาส
• ฐานข้อมูลการติดตามผล

โดยใช้นวัตกรรมการจัดการการศึกษา  ที่มีอยู่มากมาย  การหารือกันจะได้กำลังใจ  หาโจทย์ว่าทำอะไรดี  และการจัดการอย่างไร